Mimarlık Artık “Kadın Mesleği” Mi Oluyor?

Mimarlar Odası Ankara Şubesi'nde yapılan bir araştırmaya göre, kadın mimarlar sayısal ve oransal olarak sürekli bir artış gösteriyor. Oda genelinde kadın mimarların oranı %42 ve son yıllarda Oda’ya kaydolan mimarların yarıdan fazlasını kadınlar oluşturuyor. Oysa Oda üyeleri içinde kadınların oranı 1950’lerde %10, 1960’larda %20 dolayında kalıyordu. 

Kadın mimarlar genellikle kamu kesiminde veya akademik kesimde çalışmayı tercih ediyorlar. Kamu kesiminde çalışan Ankara Şubesi üyesi mimarların %59’unun kadın olduğu belirtiliyor. Altı üniversitenin mimarlık bölümlerinde görev yapan akademik kadrolar incelenerek yapılan tespitte, kadın akademisyenlerin genelde %68 oranında olduğu, bu oranın asistan ve öğretim görevlilerinde %77’ye kadar yükseldiği görülüyor. 

“Kadın Mimarlar 2014” araştırmasında, özel büro sahibi olan mimarlar arasında kadınların oranının %30 dolayında olduğu tespiti yapılıyor ve bunun geneldeki oranın çok altında kaldığına işaret ediliyor. Özel kesimde ücretli çalışan mimarlar arasında ise kadınlar üçte birlik bir oran oluşturuyorlar. 

Araştırmada üniversitelerin mimarlık bölümlerindeki öğrencilerin yıllara ve cinsiyete göre dağılımına ilişkin ayrıntılı bilgiler de yer alıyor. 2000–2012 yılları arasında mimarlık bölümlerine kaydolan öğrencilerin %60’ı kadın. Aynı yıllarda mezun olan öğrenciler içinde kadınlar yine benzeri bir oranı oluşturuyor. 

Kadın mimarların iş yaşamında karşılaştıkları güçlükler hakkında bazı tespitlerin yapıldığı araştırmada kadın mimarların Ulusal Mimarlık Ödülleri ve proje yarışmalarında hangi düzeyde yer aldıkları üzerinde duruluyor. Örnek olarak ele alınan 10 proje yarışmasında birincilik kazanan ekiplerin içinde kadın mimarların oranı %10 olduğu belirtiliyor. Bu oran mansiyonlarda %30’a kadar çıkıyor. 

“Kadın Mimarlar 2014” araştırmasının bir bölümünde, Amerikan Mimarlar Enstitüsü AIA ve İngiltere Mimarlar Enstitüsü RIBA tarafından yapılan kadın mimarlara ilişkin çalışmalar aktarılıyor. Avrupa Mimarlar Konseyi ACE’nin yaptırdığı ve Türkiye ile birlikte 25 Avrupa ülkesindeki 520.000 mimarı kapsayan “Sektör Araştırması”ndan kadın mimarlara ilişkin özetle şu bilgiler veriliyor: 

  • Avrupa genelinde kadın mimarların oranı %36. Kadın mimarların en yüksek oranı verdiği ülke ise %59 ile Yunanistan. Bu oran İngiltere’de %20, Avusturya’da %18 ve İspanya’da %25.
  • Kadın mimarlar genel olarak erkek meslektaşlarından %30 - %40 kadar daha düşük ücretler alıyor. Tam zamanlı çalışan kadınların yıllık gelirleri 10.840 Euro ile 36.134 Euro arasında değişiyor. Bu rakamlar erkekler için 17.459 ve 48.497 Euro olarak tespit edilmiş.

Mimarlar Odası Ankara Şubesi ARGE Mesleki ve Bilimsel Çalışma Kurulu’nun hazırladığı “Kadın Mimarlar–2014” araştırmasının sonuç bölümünde mesleğin geleceğine ilişkin özetle şöyle deniliyor:

“Mimarlık mesleğinin giderek bir ‘kadın mesleği’ niteliği kazandığı söylenebilir. Böyle bir tespit, istihdam politikalarında çalışanlar aleyhine yeni değişiklikler getirildiği ülkemizde önem kazanmaktadır. Mimarlık hizmet alanı da bu politikalardan etkilenecektir. Esnek çalışma koşulları, iş güvencesinin olmayışı, taşeronlaşma, kayıt dışı istihdam gibi olumsuzluklar içeren bu durum, mimarlar açısından ayrıca bir inceleme konusu olarak ele alınacak önemdedir.”