Categories


Authors

Farklı Siyasal Sistemlerde Mimarlık ve Planlama

Mimar ve plancıların toplumsal sorumlulukları konusunda uluslararası çalışmalar sürdüren ARC●PEACE örgütlenmesi, “Farklı Siyasal Sistemlerde Mimarlık ve Planlama” adlı bir kitap yayınladı. İngilizce yayınlanan kitabın özgün adı: “Architecture and Planning Under Different Political Systems”.

 Kitap, mimar ve planlamacıların mesleklerini uyguladıkları siyasal sistemler içindeki konumlarına ve etik sorumluluklarına ilişkin tartışmalara katkıda bulunmayı amaçlıyor. Değişik ülkelerden ARC●PEACE üyelerinin yazdığı 16 makale, kitapta şu üç ana bölümde derlenmiş:   

● Modernizmden Neo-modernizme Geçiş

● Meslek ve Kişisel Etik

● Değişik Çevrelerde Siyaset ve Planlama

Mesleki Sorumluluklar Üzerine Bir Kitap

 Kitabın ARC●PEACE örgütlenmesinde edinilen deneyimlerden kaynaklandığı ve mesleki sorumlulukları temel aldığı belirtiliyor.  Giriş bölümünde şöyle denilmiş:

“Deneyimler, egemen piyasa güçlerinin mesleğimizi, insan haklarını ve yurttaşların kendi çevreleri üzerinde söz sahibi olma haklarını görmezden gelmeye zorladığını gösteriyor.

 “Aynı zamanda hızlı bir kentleşmeye girişildiğinde, çevresel sürekliliğe ilişkin temel taleplerin önemsenmediğini görüyoruz.

“Bu kitabın amacı bu gerçeklere dikkati çekmek ve bu konuda bir direnişi harekete geçirmektir.

“Bu amaçla ARC●PEACE üyelerinin oluşturduğu uluslararası ağdan yararlandık. Mücadeleye kendini adamış bu üyeler; mesleklerini uyguladıkları toplumlarda mimarların ve fiziksel planlamacıların, insan haklarını, yurttaşların etkinliğini ve mesleki çalışmalarda demokratik planlama süreçlerini savunabilmeleri konusunda karşılaşılan sorunları ve var olan potansiyelleri ortaya koydular.  

“Nisan 2014’te Viyana’da yapılan bir hazırlık seminerinden sonra, 15 katılımcının katkılarıyla kitap son şeklini aldı.”

Modernizmden Neomodernizme Paradigma Kayması

Kitabın üç ana temasını yansıtan bölümlerinden ilkinde,  toplumsal ve ekonomik değişim sonucu mimarlık ve planlamada yaşanan modernizmden neomodernizme geçiş şeklindeki paradigma kaymasına ilişkin temel çözümlemeler veriliyor. Bu çözümlemeler, kitaptaki diğer bütün yazılar için bir ana çerçeve oluşturuyor. Kitabın bu bölümünde yer alan makaleler ve yazarları şöyle:

   Dick Urban Vestbro, “Mimarlık ve Planlamada Paradigma Kayması”,

   Lina Suleiman, “Neoliberializm Koşullarında Planlama”,

   Geoffrey Payne, “Neoliberalizme Karşı Durma”.

Meslek ve Kişisel Etik

Kitapta derlenen yazıların ikinci bölümü “Mesleki ve Kişisel Etik” ana başlığı altında toplanmış.  Bu bölümdeki yazılara ilişkin şu genel değerlendirme yapılıyor:

“Yazılardaki belirleyici faktör ve temel soruyu şöyle özetleyebiliriz: Uygulamada insan hakları ve sürdürülebilirlik konularında karşımıza çıkan ağır siyasi baskılarla mücadelede meslek insanları olarak yeterli birikime ve etik tutarlılığa sahip miyiz?

“Bazı yazılarda özellikle mesleki etik ile kişisel etik karşıtlığı üzerinde durulmaktadır, ancak genel olarak bu iki etik anlayışı ilintisi üzerinden bir mücadele olanağı tartışılmaktadır.

“Deneyimler, demokratik bir planlama sistemi için mücadelenin acil bir ihtiyaç olduğu gelişmekte olan ülkeler ve çatışma bölgelerindeki projelerde kişisel ve mesleki etiğin gerekliliğini ortaya koymaktadır.”

Meslek ve etik ilişkisinin, hem meslek genelinde hem de kişisel davranışlar açısından ele alındığı kitabın bu bölümünde şu makaleler bulunuyor: 

   Graeme Bristol, “Mimarlık ve Doğru Olanı Yapmak”,

   Raphael Sperry, “Tehlikeli Bir Mimarlık: İnsan Hakları ve Tasarımcıların Sorumlulukları”,

   Paul Broches, “Mesleğin Uygulanması ve Etik Bir Çerçevenin Yokluğu

   Öystein Grönning, “Bir İhraç Maddesi Olarak Sürdürülebilir Kalkınma: Etik ve İkilemler”,

  Abe Hayeem, “Dışlayıcı Planlama: İsrail Mimarlığı Ve Yahudi Ulusal Fonu (JNF)”.

Değişik Çevrelerde Siyaset ve Planlama

Kitabın üçüncü ana temasını oluşturan son bölümünde yer alan 7 makalede Afrika, Asya, Avrupa, Ortadoğu, Latin Amerika ülkelerinde ve ABD’de mimarlık ve planlama alanında yaşanan sorunlar inceleniyor. Bu bölüm için kitapta şöyle denilmiş:

“Yazıların tamamında, planlama ve politik sistemler arasındaki ilişki ya doğrudan ya da dolaylı olarak tartışılıyor. Yazılarda, bölgesel ve ulusal ölçekteki koşullar, tarihsel kökenlerine ve günümüzdeki politik süreçlerine ilişkin değerlendirmelerle anlatılıyor. 

“Bu bölümde değişik yazarların anlattıkları, politik sistemler arasındaki farklılıkların mimarlık ve planlamayı nasıl etkilediğini ve mimar ve plancıların kendi çevrelerinde hangi mesleki ve etik sorunlarla karşılaştıklarını anlama konusunda önemli bir kaynak oluşturmaktadır.”

Değişik ülkelerde farklı siyasal ve toplumsal koşulların sorunları nasıl biçimlendirdiği, somut örneklerle anlatılan bu bölümdeki makaleler ve yazarları şöyle sıralanıyor:

 Peter Makachia, “Afrika Kentlerinde Konut Mimarisi ve Siyaset”

 Osman Elkheir, “Omdurman ve Hartum – Birlikte Yaşanan Dengesizlikler”

  Bijayanand Misra, “Hindistan Siyasal Sisteminde Mimar ve Plancıların Değişen İşlevleri”

   Sven Thiberg, “Bir Toplumsal Gösterge Olarak Planlama –Refah Politikalarından Neoliberalizme  İsveç”

  Agneta Sundberg, “Mekân Planlamasında Halk Katılımı – İsveç Örneği”

  Dania Gonzales, “Küba’da Planlama ve Mimarlığın Son Elli Yılı”,

  Oscar Margenet Nadal, “Latin Amerika’da Kent Planlaması: Hiç Bitmeyen Bir Mücadele”.

1987 yılında UIA’nın Brighton kongresi sırasında kurulan ve bugüne kadar sınırlı olanaklarla özverili çalışmalar sürdüren ARC●PEACE, yayınladığı  “Farklı Siyasal Sistemlerde Mimarlık ve Planlama” derlemesiyle meslek ortamına zengin bir kaynak sunuyor. Bu örnek çalışmayı ARC●PEACE’in web sitesinden e-kitap olarak edinme olanağınız var: www.arcpeace.org

ARC●PEACE örgütlenmesi hakkında ayrıntılı bilgiyi, Mimarlar Odası Ankara Şubesi Bülteninin 2013 yılında yayınlanan 104. sayısında bulabilirsiniz: http://www.mimarlarodasiankara.org/_media/5/4386.pdf

İktidarlar hayatın her alanına olduğu gibi mimarlık ve planlama süreçlerine de müdahale etmekten kaçınmıyor:


AK Faşizmin İnşaat İskelesi

Güney Mimarlık'ta Meslek Etiği Yazıları