Dünya Adil Değil | Oscar Niemeyer

Azize Elif Sudan

5 Aralık 2012 günü aramızdan ayrılan Oscar Ribeiro de Almeida Niemeyer Soares Filho veya kısaca Oscar Niemeyer’in ölmeden önce 104 yaşında yazdığı son kitap olan Dünya Adil Değil, uluslararası modern mimarlığın en önemli temsilcilerinden biri olan mimarın sadece mimari anlayışını değil dünya görüşünü de kendi ağzından dinleyebileceğimiz, yazarı yakından tanıyabileceğimiz en iyi kitaplardan biridir.

Kitap, Ocak-Şubat 2012’de Rio de Janeiro’da Oscar Niemeyer’le yapılan bir dizi röportajın sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Ayrıca ek olarak, yazarın Modulo dergisinin 1955 ile 1978 yılları arasındaki sayılarında ve Lionello Puppi’nin Guida a Niemeyer adlı monografisinde yer alan bazı beyanatları da yayına hazırlayan tarafından bölümler arasında bağlayıcı kısımlar olarak kullanılmıştır.

Mimarın tasarım ve tasarım boyunca geçirdiği düşünce süreçlerini kendi ağzından öğrenebileceğimiz bu kitapta ayrıca mimarın binalarında imzası haline gelmiş tasarı öğelerinin de yazar için anlamı, kullanış nedeni ve biçimini de sayfalar arasında bulabiliyoruz. En basit şekliyle anlatmak gerekirse; yazara sorulan ‘Neden projelerinizde bu kadar çok su var?’ sorusunun cevabı son derece açıktır: ‘Çünkü, su mimarlığı yansıtıyor... Eser sadece bir obje değildir, onu çevreleyen her şeyi ve boşlukları da kapsar.’.

Fidel Castro’nun deyimiyle “dünyada kalan iki komünistten biri” olan Niemeyer’in dünya görüşünün de kendi cümleleriyle yer aldığı kitapta günümüz şehirleri söz konusu olduğunda mimarın politik duruşunun mimarlık anlayışına olan etkisi açıktır: ‘Eğer günümüz şehirlerinde çirkinliker varsa, bunlar mimarlık stillerindeki farklılıklardan değil, toplumsal ayrımcılıktan, sınıflar arası farkları temel alan toplumsal ilişkilerden, zengin mahallelerin hem mesafe hem de görünüş açısından yoksul mahallelerinden ayrı olmasından kaynaklanmaktadır.’.

Politik görüşü nedeniyle 1964-1985 yılları arasında hüküm süren askeri diktatörlük rejimi süresince yurt dışında sürgünde yaşayan ve dünyanın çeşitli yerlerinde tasarımlarını sürdüren Niemeyer’in dünya görüşünü, mimariye yaklaşımını, politik duruşunun tasarımları üzerindeki etkisini, tasarım öğelerini ve süreçlerini anlattığı kısa metinlerden oluşan Dünya Adil Değil, yazarın okunması gereken, kendisini tüm içtenliğiyle yansıttığı 104 yaşındaki bir mimarın dolu dolu son kitabıdır. Mimarı belki de en iyi anlatan cümle ise kitabın içinde gizlidir:

“Bana hayal gücünün ne olduğunu sorduklarında, daha iyi bir dünya arayışı olduğunu söylerim.” 

Künye:

Kitabın Adı: Dünya Adil Değil

ISBN: 9789755706504

Özgün Adı: Meu sósia e eu

Yazar: Oscar Niemeyer

Çeviri: Leyla Tonguç Basmacı

Yayın Tarihi: Kasım 2013

Yayınevi: Sel Yayıncılık

Sayfa Sayısı: 60