En "Birincisi" Ak Saray; En Pahalı, En Büyük, En...

Başbakanlık Hizmet Binası, nam-ı diğer Ak Saray'ın (ya da Kaç-Ak Saray) ülke hatta dünya gündeminde sıkça yer aldığı şu günlerde, özellikle sosyal medyada, yapıyla ilgili farklı fotoğraflar, görseller ve kolajlar yer almakta. Bunlardan biri de Ömer Kanıpak (O2 Visual Research) tarafından hazırlanan ve Ak Saray-Beyaz Saray ikilisini hem yapı toplam bütçesi hem de devlet bütçesi açısından karşılaştıran grafik:

Kanıpak, bu grafik ile birlikte yayınladığı Ak Saray ile ilgili yazısında yapıyı "giydirilmiş masa ve sandalyelere" benzetiyor ve devam ediyor: " Sadece politikacıların değil toplum oluşturan bireylerin genel hayata bakışı ve felsefesi de yapay görüntülerle dolu bu ortamın canlı tutulmasında önemli bir etken.  “Giydirilmiş” masa ve sandalyelerde strafordan yapıldığı halde kesiliyormuş gibi yapılan düğün pastalarının yeniliyormuş gibi yapıldığı evlilik törenlerinin yaygın olduğu bir coğrafyada mantolanmış binalar, kılıflı cepheler, taklit yapılar görmekte bir gariplik yok. Her türlü yapısal kusuru kapatmak için binlerce çeşitte kaplama malzemesi piyasada bulunmakta. Detay çözümlerinin tamamı işini düzgün yapmayan işçi ve ustaların hatalarını kapatmak üzere icat edilmiş; duvarcının hatasının sıvacı, sıvacınınkini boyacı, boyacınınkini dekorasyoncu kapatmakta. Derz çıtaları, süpürgelikler, envai çeşit malzemeden kaplamalar, duvar kağıtları, ahşap görünümlü plastik levhalar, PVC cepheler, strafor söveler ve benzeri yüzlerce kusur örtücü malzeme inşaat sektöründe fazlası ile itibar görmekte. Güzelliği kendinden menkul brüt beton için bile taklit sıvalar, tuğla duvar görünümlü kabartma plastik duvar malzemeleri dekoratörlerin emrinde. Parlak kumaşlarla çirkin ve ergonomik olmayan sandalyeler süslenirken ahşap görünümlü sentetik panellerle de kullanışsız apartmanlar kaplanmakta Depremde çatlamış binayı strafor sövelerle süsleyerek yeni gibi gösterip daha yüksek bir fiyata satmaya çalışanların başbakanlık binasının en pahalı mermerlerle kaplanmasını yadırgayacağını bekleyemeyiz herhalde. Tam da bu yüzden Türkiye’den 18 kat büyük bütçeye sahip ABD’nin iki asırdır kullandığı Beyaz Saray’a özenen ama onun iki katı büyüklüğünde 1000 odalı bir başbakanlık sarayına ihtiyacımız olup olmadığı değil onun hangi mermerle hangi stilde nasıl kaplandığı tartışma konusu olabiliyor. İspatlanması her ne kadar imkansız olsa da toplumdaki riyakarlık ve kaplama kültürü ile yoğrulmuş estetik anlayışı arasında doğrudan bir ilişki olduğu kesin."

Yapının inşaatının tamamlanması, tanıtım videosunun yayınlanması ve AKP cephesinden yapıyla ilgili "övgü" dolu sözlerin çokça dile getirilmesinin ardından kamuoyunda giderek daha fazla yer almaya başlayan Ak Saray farklı karşılaştırmaların öznesi olmaya devam etmekte. bU Bu amaçla yapılan grafiklerin belki de en kapsamlı olanı genç mimarlık ofisi Super Eight tarafından hazırlandı. Dünyadaki farklı sarayları bir araya getiren grafikte söz konusu yapıların toplam yapı alanı, maliyet, fonksiyonu, yapım tarihi ve ülkelerdeki kişi başına düşen gayrisafi milli hasıla yer almakta.

Super Eight projeyi şöyle anlatıyor:

"Yeni yapılan Cumhurbaşkanlığı Konutu hakkında son günlerde yapılan boyut tartışmaları her vatandaş gibi bizim de ilgimizi çekiyordu. Kişisel ve mesleki merakımızdan konuyla ilgili bir araştırma yapmayı uygun gördük. Acaba Cumhurbaşkanlığı "Sarayı" diğer ülkelerde nasıl ölçeklerde idi? Devlet başkanlarının veya kraliyet ailelerinin resmi konut ve çalışma ofisi olarak belirtilen yapıların Google Earth üzerinden aynı ölçekte görüntülerini alarak vektörel olarak çizdik ve basitçe taban alanlarını oluşturduk. Tabi ki bu yapılar üçüncü boyutta da yükseldiği için toplam inşaat alanlarını da altına bilgi olarak ekledik. Birincilik yine de Ankara'da kaldı. Bu araştırmaları yaparken bazı yan sorular aklımıza takıldı; araştırmaya konu olan binaların bazıları gerçekten, yapım tarihi ve amacı itibariyle orijinal saraylardı, ve bir kısmının aslında yalnızca seremoni amacıyla kullanıldığını görmek bizi bir nebze, başkaları adına da olsa mutlu etti.

Ankara'daki yapı da bir "saray" olduğu için, bu yüzyılda yapılan başka saray var mıdır diye merak ettik ve binaların yapım tarihlerini de inceledik. Geçtiğimiz yüzyılda inşa edilmiş dört yapının ölçeği ve ait oldukları ülkelerin sosyokültürel aidiyeti ilgi çekici görünüyor.

Son olarak ise, yapıların ölçekleri ile inşaat bütçesinin paralellik göstereceğini düşünerek, bu yapılara harcanan para ile ilgili ülkelerdeki kişi başına düşen gayrisafi milli hasılayı karşılaştırdık. Sıralamayı en yüksekten en düşüğe gösterdiğimiz imajda, Brunei istisnası dışında, sonlara doğru kişi başı hasıla düşmesine rağmen artan yapı ölçeklerini görmek üzücü oldu.

Tartışıyor olduğumuz bu konuyu sayısallaştırmak ve normalize edilmiş bir şekilde kıyaslama yapmak bizim için beklenmedik sonuçlar çıkarmadı, ama çapraz karşılaştırmaların ortaya koyduğu sonuçlar ile tahminlerimizi pekiştirdi. Yeni Türkiye'nin devlet vizyonu, belli ki, "Benimki daha büyük"çüler kategorisindeymiş, bir kez daha gördük."

Kaynak:

http://www.arkitera.com/haber/23400/kimin-baskanlik-sarayi-daha-buyuk

http://www.omerkanipak.com/2014/06/02/yeni-basbakanlik-sarayi-ve-giydirilmis-sandalyeler/

http://super-eight.com/footprints-of-things/